به گزارش روابط‌ عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، سی‌وششمین نشست تخصصی اندیشکده با عنوان «انواع و گونه‌های ادبیات جنگ تحمیلی دوم و سوم»، سه‌شنبه ۲۹ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵، به همت اندیشکده ادبیات پایداری حوزه هنری، گروه ادبیات انقلاب اسلامی و گروه ادبیات دفاع مقدس در سالن طاهره صفارزاده حوزه هنری برگزار شد.

در این نشست، نصرت‌الله صمدزاده (پژوهشگر علم اطلاعات و دانش‌شناسی)، زهرا قاسمی (دبیر نشست و مدیر گروه ادبیات دفاع مقدس)، محمدرضا سنگری (پژوهشگر تاریخ و ادبیات)، جعفر گلشن‌روغنی (تاریخ پژوه) و علیرضا کمری (عضو اندیشکده ادبیات پایداری) حضور داشتند و موضوع «انواع و گونه‌های ادبیات جنگ تحمیلی دوم و سوم» از منظر سازماندهی دانش مورد بررسی قرار گرفت.

زهرا قاسمی در ابتدای نشست با اشاره به موضوع آن گفت: در دو جنگ اخیر، متن‌هایی در فضای مجازی تولید شده که ویژگی‌های متفاوتی با متون پیشین دارند. دغدغه اصلی این نشست آن است که این متون تاکنون دسته‌بندی نشده و با معیارهای موجود همخوانی ندارند. اکنون با انبوهی از این متن‌ها روبه‌روییم که به دلیل شناسایی نشدن شاخصه‌هایشان، نمی‌توان دسته‌بندی مشخصی برای آن‌ها ارائه داد.

قاسمی با طرح پرسش اصلی نشست افزود: سؤال این است که چگونه می‌توانیم از ابزارهای اطلاعاتی برای ساماندهی این اطلاعات بهره بگیریم.

در ادامه، نصرت‌الله صمدزاده اظهار کرد: در ادبیات پایداری، یک جریان شکل گرفته که ارزشمند است، اما به دلیل نادیده گرفته شدن برخی موارد در زیرساخت‌ها، استحکام لازم را ندارد. یکی از دلایل این وضعیت، عدم سازماندهی دانش در شکل‌گیری ارکان آن است.

وی عنوان کرد که بحث نباید فقط به جنگ تحمیلی دوم و سوم محدود شود و افزود: ما درباره ادبیات پایداری حرف می‌زنیم که حاصل انقلاب است. ادبیات جنگ‌های دوم و سوم هنوز بروز و ظهور کافی پیدا نکرده تا به‌مثابه یک حوزه دانشی درباره آن سخن بگوییم. بنابراین ادبیات پایداری بیشتر معطوف به جنگ اول است و همان ادبیات انقلاب که به ادبیات پایداری معروف است.

صمدزاده در ادامه با ارائه پاورپوینت به طرح سرفصل‌هایی چون «نظم‌دهی در گستره دانش»، «سازماندهی دانش و چرایی نیاز به آن»، «حوزه دانشی ادبیات پایداری ایرانیان»، «نشانگرهای عینی حوزه دانشی در ادبیات پایداری ایران»، «ضرورت ساماندهی الگوهای نوشتاری» در استحکام قلمرو دانش ادبیات پایداری»، «گونه‌شناسی در فلسفه علم: حد مقاومت»، «چه موانعی در سازماندهی دانش حوزه ادبیات پایداری وجود دارد؟»، «آیا بدون مطالعه تاریخی، می‌توان نوع شناسی کرد؟»، «تمایز بحث آرشیوی با مطالعات گونه‌شناسی» و «جهانی شدن ادبیات پایداری ایرانیان؛ واقعیت یا آرمان!» پرداخت.

در بخش دیگری از این نشست، محمدرضا سنگری، پژوهشگر تاریخ و ادبیات با اشاره به تجربه‌های نصرت‌الله صمدزاده در دوران مسئولیت کتابخانه جنگ، آن را پشتوانه خوبی برای طرح ارائه‌شده دانست و بر دقت نظر، پختگی و هندسه مشخص بحث تأکید کرد. 

او مطرح کرد: این بحث نوشتن بر روی موشک بی‌پیشینه نیست؛ حتی در زمان پیامبر اکرم (ص) نیز بر شمشیر شعری نوشته شده بود و در کربلا نیز شخصی نام خود را بر تیرهایش می‌نوشت. 

سنگری با بیان اینکه هر پدیده نوپدیدی ناگزیر از نام است، خاطرنشان کرد: برخی از این پدیده‌های درحال تحول هنوز نامی ندارند و گاهی خود مردم آن‌ها را نام‌گذاری می‌کنند، مانند بلوک‌نوشته‌های خیابان کشور دوست. 

وی تأکید کرد که بدون یک گروه منسجم برای این کار، اگر اجتماعات خیابانی به هر دلیل جمع شود، بخش قابل‌توجهی از این آثار از بین خواهد رفت. 

جعفر گلشن‌روغنی، تاریخ‌پژوه در ادامه بیان کرد: مبحث جنگ تحمیلی سوم، ماجراهایی را زنده می‌کند که پیشتر به آن توجه نداشته‌ایم؛ مانند موشک‌نوشته‌ها که در جنگ تحمیلی اول به صورت محدود وجود داشت، اما امروز بسامد آن چنان زیاد شده که نشان‌دهنده ریشه تاریخی این موضوع است. 

وی افزود: این شب‌ها در میادین شهر بسیار عکاسی می‌کنم. این پلاکاردهای شخصی که هر کس به سلیقه خودش می‌نویسد برای من بسیار مهم هستند و گنجینه عظیمی برای ادبیات پایداری خواهد بود.

در پایان، علیرضا کمری، عضو اندیشکده ادبیات پایداری، با اشاره به نکته مهمی از سخنان صمدزاده درباره تفاوت میان پدیده و گونه، تصریح کرد: الزاماً پدیده‌ها به گونه تبدیل نمی‌شوند. 

کمری با اشاره به اتفاقات این شب‌ها و اشیایی که حاوی نوشته‌های عاطفی و احساسی توزیع می‌شوند، گفت: گرچه شاید برای گونه‌شناسی زود باشد، اما کار آرشیو، ساماندهی و طبقه‌بندی بسیار مهم و ضروری است تا مشخص شود این آثار ذیل گونه‌ای معنا پیدا می‌کنند یا نه.