به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، آخرین جلسه سال ۱۴۰۴ از سلسله نشست‌های «دوشنبه‌ها به وقت کتاب» از ساعت ۱۶ تا ۱۸ در سالن صفارزاده حوزه هنری با حضور مرضیه فعله‌گری نویسنده رمان «رد شدن از خیابان فیل‌ها»، و به میزبانی حمید بابایی برگزار شد.

در ابتدای نشست، حمید بابایی با اشاره به تداوم جلسات «دوشنبه‌ها به وقت کتاب» به‌عنوان بستری برای گفت‌وگوی جدی درباره ادبیات معاصر، این جلسه را نقطه پایانی برنامه‌های سال جاری دانست و بر اهمیت توجه به ادبیات نوجوان به‌عنوان حوزه‌ای اثرگذار در شکل‌دهی به تخیل و هویت نسل جدید تأکید کرد.

مرضیه فعله‌گری در بخش نخست نشست، درباره ایده اولیه نگارش این رمان توضیح داد. او با اشاره به بمباران شیمیایی سردشت در سال‌های کودکی‌اش گفت: ماجرای بمباران شیمیایی سردشت در سال‌های کودکی من رخ داده بود. آن‌قدرها از ماجرا خبر نداشتم و چون اطلاعی نداشتم، دغدغه‌ای هم درباره آن نداشتم. بزرگ‌تر که شدم، از آنجایی که خودم هم کُرد هستم، نوعی احساس دِین داشتم، بنابراین نوشتن رمانی را آغاز کردم که دغدغه نوجوان‌هایش متعلق به همان دوران است.

او افزود که داستان کتاب درباره سه نوجوان است که به هنر علاقه دارند و در مسیر دنبال کردن علاقه‌هایشان با موقعیت‌ها و چالش‌هایی روبه‌رو می‌شوند.

فعله‌گری توضیح داد که روایت در فصل‌های مختلف میان زندگی این سه شخصیت جابه‌جا می‌شود و هر فصل بر یکی از آن‌ها تمرکز دارد تا خواننده بتواند تجربه زیسته متفاوت هرکدام را لمس کند.

در ادامه نشست، حاضران به طرح نقدهایی درباره ساختار و شخصیت‌پردازی اثر پرداختند. برخی از منتقدان به مبهم بودن برخی شخصیت‌ها و پراکندگی روایت در فصل‌های داستان اشاره کردند و معتقد بودند که گاه انسجام کلی روایت تضعیف می‌شود. با این حال، بسیاری از شرکت‌کنندگان بر نکات مثبت اثر نیز تأکید داشتند؛ از جمله سادگی روایت، بازنمایی فرهنگ بومی منطقه و باورپذیری شخصیت‌ها برای مخاطب نوجوان امروزی.

یکی از نکات مورد توجه در نقدها، زبان روایت بود. به گفته حاضران، ادبیاتِ کتاب به‌گونه‌ای است که گویی نویسنده خود یک نوجوان دهه نودی است و همین مسئله باعث شده زبان رمان با زبان مخاطبش هم‌خوان باشد. این هم‌زبانی، به‌ویژه در ادبیات نوجوان، از دید منتقدان یکی از نقاط قوت مهم کتاب محسوب شد.

در بخش دیگر نشست و در پی پرسش یکی از شرکت‌کنندگان درباره گره داستانی، حمید بابایی توضیح داد که گره در روایت الزاماً به معنای حل یک معضل بیرونی توسط شخصیت اصلی نیست.

او گفت: گره داستانی تنها در این نیست که شخصیت اصلی یک معضلی را حل کند؛ گاهی توصیف یک موقعیت است از تغییر و تحول شخصیت داستان. گاهی حرکت شخصیت داستان از نقطه آ به نقطه ب و رشد شخصیتی او می‌تواند همان گره داستانی باشد.

نشست نقد و بررسی «رد شدن از خیابان فیل‌ها» در مجموع، فضایی گفت‌وگومحور و تحلیلی داشت و نشان داد که ادبیات نوجوان، به‌ویژه وقتی با دغدغه‌های تاریخی و فرهنگی پیوند می‌خورد، همچنان ظرفیت ایجاد بحث‌های جدی و چندلایه را دارد.

برگزاری این جلسه به‌عنوان آخرین نشست «دوشنبه‌ها به وقت کتاب» در سال ۱۴۰۴، نقطه‌ای نمادین برای پایان یک دوره و آغاز گفت‌وگوهای تازه در سال پیش‌رو بود؛ گفت‌وگوهایی که قرار است همچنان میان نویسندگان، منتقدان و مخاطبان ادامه پیدا کند.