به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، هفتادوششمین گردهمی «طنزخوانه» روز سهشنبه ۲۶ آبانماه در مجموعه فرهنگی هنری کارستان بهارستان و با تدریس محسن فراهانی، نویسنده و طنزپرداز برگزار شد.
در این گردهمی، شرکتکنندگان متنهای طنز خود را با موضوع «مقدمهای بر کتاب زندگی» خواندند و درباره ظرفیتهای طنز در روایت زندگی شخصی، خاطرهنویسی و زندگینامهنویسی گفتوگو کردند.
محسن فراهانی در ابتدای این گردهمی با اشاره به موضوع جلسه گفت: قرار است شرکتکنندگان تصور کنند کتابی درباره زندگی خود مینویسند و مقدمهای طنز برای آن بنویسند. مقدمه، علاوه بر معرفی فضای کلی اثر، باید مخاطب را با لحن، نگاه و جهان نویسنده آشنا و او را برای خواندن ادامه کتاب ترغیب کند.

او با تأکید بر اهمیت مطالعه آثار مرتبط با زندگینامه و سفرنامهنویسی افزود: در زندگینامهها، تنها روایت اتفاقهای شخصی اهمیت ندارد؛ بلکه فضای اجتماعی، تاریخی و فرهنگی دورهای که شخصیت در آن زندگی کرده نیز باید در متن حضور داشته باشد. همین پیوند میان زندگی فردی و تحولات جامعه است که یک زندگینامه را خواندنی و اثرگذار میکند.
این مدرس در ادامه با اشاره به برخی کتابهای زندگینامهای و خاطرهنگارانه، از آثاری مانند «شازده حمام»، «سنگی بر گوری» جلال آلاحمد و مجموعه سهجلدی «تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم» نوشته جعفر شهری یاد کرد و گفت: گاهی روایت زندگی یک فرد، زمانی جذاب میشود که از مرز خاطرات شخصی فراتر برود و تصویری از جامعه، مناسبات مردم و تغییرات تاریخی ارائه دهد.
مدرس «طنزخوانه» همچنین درباره تفاوت میان اتفاق خندهدار و روایت طنزآمیز توضیح داد: برای خلق طنز، الزاماً لازم نیست اتفاقی کمدی رخ داده باشد. نویسنده طنز، خالق روایتهای کمدی از اتفاقهای مختلف زندگی است. حتی یک تجربه تلخ یا دشوار نیز میتواند با تغییر زاویه دید و نگاه شوخطبعانه به روایتی طنز تبدیل شود.

او افزود: بسیاری از اتفاقهای زندگی در ذات خود خندهدار نیستند اما نوع روایت، انتخاب جزئیات و زاویه نگاه نویسنده میتواند آنها را به متنی طنزآمیز تبدیل کند. طنزنویس صرفاً اتفاقهای خندهدار را گزارش نمیکند، بلکه از تجربههای تلخ، روزمره و گاه دشوار، روایتی متفاوت میسازد.
در بخش دیگری از گردهمی، نمونهای از روایت زندگی امیرمهدی ژوله در برنامه «خندوانه» بهعنوان نمونهای از تبدیل تجارب تلخ به روایت طنز مطرح شد.
فراهانی با اشاره به این نمونه گفت: ممکن است یک زندگی سرشار از فقدان، دشواری و بحران باشد اما اگر راوی بتواند با فاصلهگذاری و نگاهی متفاوت آن را روایت کند، همان زندگی میتواند برای مخاطب به متنی تأثیرگذار و حتی خندهدار تبدیل شود.
فراهانی با اشاره به متن خوانده شده یکی از حاضران، گفت: اغراق، انتخاب نامهای بزرگ و کنار هم گذاشتن عناصر نامتجانس، ظرفیت طنز ایجاد کرده است؛ با این حال، متن میتواند با انتخاب پایانبندی دقیقتر و جملاتی که کارکرد طنزآمیز روشنتری داشته باشند، منسجمتر و مؤثرتر شود.

او در جمعبندی این گردهمی آموزشی با اشاره به نقش تجربههای زیسته در نوشتن زندگینامه اظهار کرد: سن جسمی انسان، لزوماً با میزان تجربه و عمق زندگی او یکسان نیست. گاهی یک دوره کوتاه، به اندازه چندین سال برای فرد اتفاق و تغییر به همراه دارد و میتواند نقطه عطف زندگی او باشد؛ بنابراین، هرکس میتواند درباره زندگی خود بنویسد؛ مسئله اصلی، پیدا کردن زاویه دید و شیوه روایت مناسب است.
مدرس طنزخوانه در پایان گفت: زندگینامه زمانی برای مخاطب جذاب میشود که فقط به فهرستی از اتفاقهای شخصی محدود نباشد و بتواند تجربه فردی را به تصویری از زمانه، جامعه و روابط انسانی پیوند بزند. در روایت طنز نیز باید به جای ادعای خندهدار بودن زندگی، از دل همین تجربهها و جزئیات، طنز را خلق کرد.

هفتادوششمین نشست طنزخوانه با خوانش و نقد آثار شرکتکنندگان و گفتوگو درباره شیوههای روایت طنزآمیز زندگی به پایان رسید.
نظر شما