به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، آیین رونمایی از ۱۰ ویدیوموشن تولید شده دفتر هنر و ادبیات اسارت حوزه هنری، عصر روز دوشنبه ۲۰ مهرماه ۱۴۰۵، با حضور تیمور آقامحمدی، مهدی فرج‌اللهی، ساسان ناطق، جواد خواجویی و داوود حسینپور از آزادگان اردوگاه‌های رمادی و تکریت در محل این دفتر برگزار شد.
انتخاب ۳۰۰ خرده‌روایت از ۵۷ عنوان کتاب
در ابتدای این برنامه مدیر دفتر هنر و ادبیات اسارت حوزه هنری با تشریح روند شکل‌گیری مجموعه ویدیوموشن‌های تولید شده گفت: ۵۷ عنوان از کتاب‌های خاطرات منتشر شده آزادگان در انتشارات سوره مهر از سوی گروهی از نویسندگان بازخوانی، و از میان آن‌ها ۳۰۰ خرده‌روایت و قصه مستقل برای تولید ویدیوموشن استخراج شد.
ناطق گفت: روایت‌ها به‌گونه‌ای انتخاب شده‌اند که آغاز، تنه، پایان و قصه مشخصی داشته باشند. این روایت‌ها می‌توانند در کوتاه‌ترین زمان ممکن اتفاق‌های دوران اسارت را به مخاطب امروزی منتقل، و زمینه آشنایی نسل‌های جدید با ابعاد انسانی و کمتر شناخته‌شده دوران اسارت را فراهم کنند.
ناطق با اشاره به انتشار دو رمان در میان فعالیت‌های این دفتر افزود: تولید ویدیوموشن‌ها هم تلاشی خلاقانه برای نمایش ظرفیت‌های هنری و رسانه‌ای خاطرات و بازتاب تجربه‌های زیسته آزادگان در قالبی متفاوت است.
روایت؛ راهی برای درک تجربه دیگری
تیمور آقامحمدی منتقد و از نویسندگان رمان نوجوان، در ادامه با اشاره به جایگاه قصه در زندگی انسان گفت: روایت صرفاً وسیله‌ای برای سرگرمی یا پرکردن اوقات فراغت نیست، بلکه انسان برای فهم تجربه‌های پیرامون خود و برقراری ارتباط با دیگران به قصه نیاز دارد.
او با اشاره به ایده انسان به‌مثابه «حیوان قصه‌گو»، قصه‌گویی را یکی از ویژگی‌های مهم انسانی دانست و تأکید کرد: روایت، راهی برای شناخت دیگری و درک تجربه‌هایی است که ممکن است مستقیماً آن‌ها را از سر نگذرانده باشیم.
آقامحمدی برای توضیح اهمیت روایت در شرایط سخت، به تجربه زندانیان اردوگاه‌های کار اجباری آشوویتس و اسرای ایرانی در اردوگاه‌های عراق اشاره کرد و گفت: احساس بی‌پناهی و فراموش‌شدن در چنین شرایطی می‌تواند این تصور را ایجاد کند که صدای انسان به جایی نمی‌رسد؛ بااین‌حال، میل به گفتن و روایت‌کردن تجربه‌ها، امکان حفظ امید و تحمل دشواری‌ها را فراهم می‌کند.
به گفته او، روایت رنج‌ها، مصائب و فداکاری‌ها نیازی انسانی است. این اتفاق امید را زنده نگه می‌دارد تا بتوان روزی آنچه را بر انسان گذشته، برای دیگران بازگو کرد.
این نویسنده خواندن خاطرات را فرصتی برای نزدیک‌شدن مخاطب به تجربه راوی دانست و توضیح داد: خواننده در مواجهه با یک روایت تأثیرگذار، صرفاً اطلاعاتی درباره یک فرد یا مکان به دست نمی‌آورد، بلکه می‌تواند خود را در موقعیت انسانی راوی تصور کند و بخشی از ترس‌ها، رنج‌ها و دشواری‌های او را دریابد.
از نگاه آقامحمدی، امکان هم‌ذات‌پنداری و سهیم‌شدن در تجربه دیگری، یکی از ظرفیت‌های مهم متن روایی است و می‌تواند جذابیت خاطرات اسارت را برای مخاطبان، حتی پس از گذشت بیش از چهار دهه، توضیح دهد.
ویدئوموشن؛ فرصتی برای معرفی کتاب به مخاطبان تازه
مهدی فرج‌اللهی، مدرس طنز و مجری رادیو، با قدردانی از فعالیت‌های دفتر هنر و ادبیات اسارت، با اشاره به تجربه‌های خود در برنامه‌های رادیویی و پرداختن به موضوع دفاع مقدس و خاطرات آزادگان گفت: خاطراتی که با طنز، شوخ‌طبعی و موقعیت‌های انسانی همراهند، می‌توانند راهی برای نزدیک‌کردن مخاطبان به تجربه‌های دیگران باشند.
فرج‌اللهی با بیان اینکه موضوعات نزدیک به زندگی ما گاهی بر اثر عادت، اهمیت خود را در نگاه روزمره از دست می‌دهند، بر ضرورت معرفی دوباره آن‌ها با شیوه‌های مناسب تأکید کرد. او خاطرات آزادگان را به سنگ‌های ارزشمندی تشبیه کرد که برای دیده‌شدن به پرداخت هنری نیاز دارند. فرج‌اللهی گفت: در فرایند تولید آثار رسانه‌ای باید اصل و ارزش روایت حفظ شود، اما انتخاب موسیقی، تصویر، ترتیب جمله‌ها و شیوه ارائه نیز در میزان تأثیرگذاری اثر نقش دارد.
به اعتقاد او، وقتی محتوایی ارزشمند در اختیار رسانه‌ها قرار می‌گیرد، باید برای عرضه آن به بهترین شکل ممکن تلاش کرد؛ چراکه مخاطب شایسته دریافت محتوایی است که هم از نظر مضمون و هم از نظر شکل ارائه، سنجیده و تأثیرگذار باشد.
فرج‌اللهی با اشاره به ظرفیت ویدئوموشن‌ها در معرفی کتاب‌های خاطرات، کوتاهی این آثار و امکان انتشار آن‌ها در بسترهای مختلف را فرصتی برای جذب مخاطبان جدید دانست. به گفته او، یک ویدیوهای کوتاه در شبکه‌های اجتماعی می‌توانند مخاطب را با موضوع یک کتاب آشنا کنند و او را به مطالعه متن اصلی و دیگر روایت‌های مشابه ترغیب کنند، بی‌آنکه جایگزین کتاب شوند. او همچنین بر ضرورت انتشار مستمر و برنامه‌ریزی‌شده آثار فرهنگی تأکید کرد و گفت: تولید اثر خوب به‌تنهایی کافی نیست؛ رسانه‌ها و مدیران فرهنگی باید برای معرفی و دیده‌شدن آثار نیز برنامه داشته باشند. بهره‌گیری از ظرفیت رادیو، تلویزیون و دیگر رسانه‌ها، در صورت تداوم و برنامه‌ریزی مناسب، می‌تواند به گسترش مخاطبان و افزایش اثرگذاری کتاب‌های خاطرات کمک کند.
متن اصلی خاطره، مبنای تولید آثار رسانه‌ای
تیمور آقامحمدی در بخش دیگری از سخنان خود به رابطه متن مکتوب و قالب‌های تازه رسانه‌ای پرداخت و گفت: اصالت همچنان با متن اصلی خاطره است، اما در فضای رسانه‌ای امروز، انتشار کتاب به‌تنهایی برای رساندن محتوا به همه مخاطبان کفایت نمی‌کند.
او ویدئوموشن، پادکست، موسیقی، نمایش و اقتباس‌های تصویری را از جمله قالب‌هایی دانست که می‌توانند به‌عنوان پیوست‌های هنری متن، دامنه مخاطبان آثار را گسترش دهند. به گفته او، ممکن است مخاطبی که به کتاب دسترسی ندارد یا به مطالعه آن گرایش پیدا نکرده است، از طریق یک اثر تصویری یا صوتی با روایت آشنا شود و سپس به سراغ متن اصلی برود.
این نویسنده، کوتاهی ویدیوموشن‌های تولید شده دفتر هنر و ادبیات اسارت را از ویژگی‌های مهم این مجموعه دانست و تأکید کرد: تولید اثر کوتاه، برخلاف تصور رایج، لزوماً ساده نیست. انتخاب چند جمله یا موقعیت برای انتقال یک روایت در یک یا دو قاب، به بررسی، حذف و انتخاب‌های مکرر نیاز دارد. گاهی روایت‌هایی از نظر محتوایی بسیار جذابند، اما به دلیل طولانی‌بودن یا نداشتن ضربه روایی مناسب، برای این قالب انتخاب نمی‌شوند.
از نگاه آقامحمدی، روایت کوتاه باید در زمانی محدود، تصویری روشن و تلنگری مؤثر ایجاد کند و مخاطب را به پیگیری بیشتر ترغیب سازد.
در پایان برنامه، آزادگان حاضر در برنامه با تأکید بر تداوم فعالیت‌های فرهنگی‌هنری برای معرفی خاطرات آزادگان، خاطرات کوتاهی از دوران اسارت خود را با حاضران به اشتراک گذاشتند.
تصویرسازی ویدیوموشن‌های رونمایی شده، توسط سهیل علی‌اصفهانی انجام گرفته و گویندگی متن آثار را مهدی فرج‌اللهی و علی فرید بر عهده داشته‌اند.
نظر شما