به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، سی‌ودومین جلسه از سلسله‌نشست‌های «بازار شکرفروشان»، عصر چهارشنبه اول مهرماه ۱۴۰۵، با موضوع «بازخوانی قصه‌های پیامبران در متون کهن فارسی» و با حضور سیدعلی میرفتاح در دفتر اساتید زبان فارسی حوزه هنری برگزار شد.

سیدعلی میرفتاح در ابتدای این نشست با اشاره به داستان قوم ثمود و نحوه زیست این قوم گفت: اگر بخواهیم نوع زندگی قوم ثمود را بررسی کنیم، می‌توان آن را تا حدودی شبیه به روستای کندوان دانست. این قوم از قدرت بدنی فوق‌العاده‌ای برخوردار بودند و کوه‌ها را می‌کندند و خانه‌های خود را در دل کوه می‌ساختند.

او ادامه داد: حتی درباره ساخت‌وسازهای مربوط به دوره رضاشاه گفته‌اند که اگر قرار باشد کارگران توانمندی برای کندن کوه و انجام چنین کارهایی پیدا شوند، باید از اهالی کندوان کارگر آورد؛ چراکه این مردم در کار با کوه مهارت ویژه‌ای داشتند.

میرفتاح با اشاره به ویژگی‌های قوم ثمود اظهار کرد: این قوم ایرادها و انحرافاتی داشتند و بت‌پرست بودند، اما یکی از اتفاقاتی که در تاریخ به‌عنوان سیئه و خطای بزرگ از آنان یاد شده، ماجرای شتر حضرت صالح(ع) است. آنان از حضرت صالح(ع) درخواست معجزه کردند و شتری به‌عنوان نشانه و معجزه از دل کوه بیرون آمد، اما در نهایت همان شتر را کشتند.

او در ادامه به جایگاه شتر در تمدن بشری اشاره کرد و گفت: شتر در تمدن بشری نقش بسیار مؤثری داشته است. همان‌طور که برای مثال، بخشی از پیشرفت پزشکی را مدیون آزمایش‌هایی هستیم که روی حیواناتی مانند موش انجام شده است، حیواناتی همچون گاو نیز در شکل‌گیری تمدن انسانی نقش مهمی داشته‌اند؛ از جمله به دلیل شیر و فرآورده‌های لبنی آن. خداوند نیز در قرآن کریم انسان را به تأمل در آفرینش و ویژگی‌های حیوانات دعوت کرده است.

این نویسنده و نقاش در ادامه، افزود: شتر به‌خصوص در جوامع کم‌آب و بیابانی اهمیت بسیار زیادی داشته است. در این زمینه، فیلم «لارنس عربستان» نیز فیلم قابل‌توجهی است؛ در آن یک اروپایی قصد دارد از بیابان عبور کند و کاری که بدون امکانات مناسب تقریباً نشدنی است، با کمک شتر امکان‌پذیر می‌شود.

میرفتاح با بیان اینکه شتر در فرهنگ‌های مختلف جایگاه ویژه‌ای داشته است، گفت: به نوعی شتر را در میان حیوانات، برتر از بسیاری از حیوانات دیگر می‌دانیم. گفته‌اند شتر در میان حیوانات مانند نخل در میان گیاهان است. بسیاری از بزرگان نیز شتر داشته‌اند.

او در ادامه با اشاره به یکی از موضوعات مهم در انسان‌شناسی قرآن اظهار کرد: یکی از مسائلی که در انسان‌شناسی قرآن وجود دارد، نزاع بر سر منابع است. کسانی که قدرت بیشتری دارند، منابع بیشتری را جذب می‌کنند. امروز نیز می‌بینیم که بخشی از جنگ‌ها و منازعات بر سر منابعی مانند نفت و آب شکل می‌گیرد. منابع عالم محدود است و انسان‌ها همواره بر سر دستیابی و بهره‌برداری از این منابع با یکدیگر نزاع داشته‌اند.

او در ادامه درباره دعوت پیامبران گفت: پیامبران دعوت می‌کردند که خدا را بپرستید و از او استغفار کنید؛ چراکه خداوند تنها کسی است که این ویژگی را دارد که می‌بخشد و استغفار را می‌پذیرد. دیگر خدایان چنین ویژگی‌ای ندارند.

این استاد و پژوهشگر در ادامه با اشاره به واکنش اقوام مختلف در برابر پیامبران اظهار کرد: تقریباً همه اقوامی که با پیامبران درافتادند، می‌گفتند ما یک دین آباء و اجدادی داریم؛ زندگی خودمان را می‌کنیم، بتی هم گوشه خانه داریم و تو می‌خواهی برنامه زندگی ما را تغییر بدهی.

او افزود: انسان‌ها به نوع زندگی خود عادت می‌کنند و پیامبران در برابر این عادت‌ها می‌ایستند و به تعبیر دیگر، خرق عادت می‌کنند. آدمیزاد معمولاً از آنچه دارد دلشاد است و به شرایطی که با آن خو گرفته، وابستگی پیدا می‌کند.

میرفتاح با اشاره به رمان «برادران کارامازوف» اثر فئودور داستایوفسکی گفت: داستایوفسکی در این کتاب داستان فرعی جالبی دارد. در این داستان، شخصی می‌آید و ادعا می‌کند که مسیح(ع) است. او را به زندان می‌اندازند و یک اسقف کلیسا با او صحبت می‌کند.

او ادامه داد: آن اسقف جملات قابل‌تأملی به او می‌گوید؛ مضمون سخنانش این است که من نمی‌دانم تو واقعاً مسیح هستی یا نه، اما ما زندگی خودمان را داریم. یکشنبه‌ها تعطیل هستیم، مردم به کلیسا می‌آیند و دعا می‌کنند و من هم برای آنها سخنرانی می‌کنم. یعنی حتی اگر مسیح بازگردد، باز هم ممکن است زندگی‌ای که بر اساس عادت شکل گرفته، در برابر او مقاومت کند.

 میرفتاح با تأکید بر تأثیر عادت بر زندگی انسان گفت: عادت می‌تواند همه امور عالم را فاسد کند. کسی که از روی عادت نماز می‌خواند، ممکن است از مواهب و آثار حقیقی نماز بهره‌ای نبرد؛ اما گاهی انسانی دو رکعت نماز را بدون عادت و با حضور و توجه می‌خواند و همان نماز می‌تواند او را بالا ببرد.

او تصریح کرد: مسئله این است که انسان نباید اجازه دهد عادت، معنای اعمال و زندگی او را از بین ببرد. آنچه پیامبران انجام می‌دهند، در بسیاری از موارد شکستن همین عادت‌ها و ایجاد امکان تازه‌ای برای دیدن جهان و زندگی است.

این پژوهشگر در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به معجزات پیامبران در قرآن گفت: معجزه‌هایی که در قرآن برای پیامبران به آنها اشاره شده، چندان زیاد نیست. برای مثال، درباره حضرت موسی(ع) از تبدیل شدن عصا به اژدها و همچنین «ید بیضاء» سخن گفته شده است. معجزه شتر حضرت صالح(ع) نیز یکی دیگر از این نمونه‌هاست.

میرفتاح ادامه داد: واقعیت این است که پیامبران معجزه آوردند، اما همه مردم به دلیل دیدن معجزه به آنان ایمان نیاوردند. یکی از نمونه‌های مهم، ماجرای ساحران فرعون است که پس از مشاهده نشانه حضرت موسی(ع)، به او ایمان آوردند.