به گزارش روابط‌ عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، بیست‌ویکمین جلسه از سلسله‌نشست‌های «بازار شکرفروشان» با موضوع بازخوانی قصه‌های پیامبران در متون کهن فارسی، عصر چهارشنبه ۱۳ خردادماه ۱۴۰۵ با حضور سیدعلی میرفتاح در سالن سلمان هراتی حوزه هنری برگزار شد.

میرفتاح در ابتدای این نشست با تبریک عید قربان و عید سعید غدیر خم، عید قربان را از حیث همه مسلمانان مهم‌ترین عید دانست و تأکید کرد که شیعیان عید مهم‌تری به نام غدیر دارند.

وی با اشاره به پیشینه قربانی در تاریخ بشر گفت: قصه قربانی کردن اختصاص به حضرت ابراهیم نداشته و قصه‌ای قدیمی‌تر است. مشرک و مؤمن قربانی می‌کردند تا به معبود خود تقرب جویند. در قصه آدم و حوا نیز بحث با قربانی شروع می‌شود.

این پژوهشگر ادبیات کهن افزود: ما شواهد تاریخی و تمدنی داریم که بشر فرزند خود را قربانی می‌کرده و این موضوع امر غریبی نبوده است. بسیاری فکر می‌کردند برای نزدیک شدن به معبود باید عزیزترین چیزشان را قربانی کنند. امروزه نیز در ادبیات محاوره‌ای ما عبارت «قربانت شوم» رواج دارد، هرچند فقط به صورت کلامی است.

میرفتاح با اشاره به رفتار برخی حیوانات مانند گربه‌ها که گاهی یکی از بچه‌های خود را می‌کشند، گفت: انسان‌ها این ویژگی را در حیوانات دیده بودند تا اینکه قصه به حضرت ابراهیم (ع) می‌رسد.

وی با بازگویی داستان حضرت ابراهیم که در خواب می‌بیند باید فرزند خود را بکشد، تصریح کرد: فرزند ابراهیم فرزند معمولی نبود. خدا در پیری به او فرزند داده و مجبور شده همسر دیگری بگیرد. یهودیان می‌گویند این قصه برای اسحاق رخ داده اما ما مسلمانان معتقدیم برای اسماعیل بوده است.

میرفتاح افزود: در لحظه آخر چاقو نمی‌برد. درباره این قصه مطالب زیادی نوشته شده و آنقدر محل تأمل است که عرفا بسیار درباره آن سخن گفته‌اند.

این استاد ادبیات فارسی با بیان اینکه در قصه قربانی، باید عزیزترین چیز خود را قربانی کنیم، اظهار کرد: این مفهوم امروزه برای ما بی‌معنا شده است، زیرا اگر گوسفندی بکشیم، گوسفند در زندگی ما نقش خاصی ندارد. در قدیم گوسفند تمام دارایی یک نفر بود.

وی با اشاره به نقش اصلاحی پیامبران گفت: همه پیغمبران مصلح اجتماعی بودند و یکی از وظایفشان اصلاح رسوم غلط بوده است. چه بسا اتفاقی که برای حضرت ابراهیم افتاد، این بود که رسم قربانی کردن از بین برود و خداوند گوسفند را جایگزین فرزند کند. ما هم اگر خواهان تقرب هستیم باید ببینیم چه چیزی را بیش از همه دوست داریم تا آن را قربانی کنیم.

میرفتاح در بخش دیگری از سخنان خود عید غدیر را برای شیعیان مهم‌ترین عید دانست و گفت: برای ما امیرالمؤمنین (ع) فقط ولی خدا و امام اولمان نیست، بلکه همه هویت و زندگی ماست. ما حق داریم به خود ببالیم که علی (ع) را به امامتی برگزیدیم که واجد همه صفات نیکوست.

وی با تأکید بر جایگاه بی‌نظیر حضرت علی (ع) افزود: ما شجاع‌تر، مظلوم‌تر و عزیزتر از علی نداریم. پسرش حسن و حسین، همسرش فاطمه، پسرعمویش پیغمبر است. علی حتی برای اهل سنت نیز یگانه است و شبیه و بدیل ندارد. مولوی که شافعی مذهب است، وقتی به امیرالمؤمنین (ع) می‌رسد از خود بی‌خود می‌شود. سعدی نیز که شافعی سنی است، وقتی به علی (ع) می‌رسد چنین حالتی پیدا می‌کند.

در ادامه این نشست، میرفتاح با اشاره به قصه جمشید در متون کهن فارسی، به بررسی شباهت‌های جمشید با حضرت سلیمان (ع) پرداخت و روایت این قصه را در تاریخ طبری قرائت کرد. 

این استاد ادبیات در ادامه، به مناسبت عید غدیر خم، فصل «در اسلامِ علی» را از کتاب سیره رسول‌الله نوشتهٔ اسحاق بن محمد همدانی قرائت کرد.