به گزارش روابط‌عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، بیست‌وهفتمین نشست از سلسله جلسات ادبی «تماشا»، روز یکشنبه ۱۰ آبان ماه ۱۴۰۵، در سالن طاهره صفارزاده حوزه هنری برگزار شد.

در بخش آغازین این دوره از اردوی ادبی «تماشا» مجموعه شعر «پیشانی نوشت» اثر عاطفه جعفری با حضور فریبا یوسفی و سعید بیابانکی در سالن صفارزاده رونمایی و نقد شد.

سعید بیابانکی با تاکید بر اینکه افشاگری در مقدمه کتاب نباید انجام می‌شد، بر اهمیت وزن اشعار تاکید کرد و افزود: وزن‌های مختلف امکانات متعددی به شاعر می‌دهند چرا که گاه یک کلمه با یک وزن خاص در شعر جای نمی‌گیرد و با وزنی دیگر بسیار همخوانی و هماهنگی بیشتری دارد. شعر بچه‌های امروز عموما با ۵ وزن است.

فریبا یوسفی دبیر اردوی ادبی «تماشا» ضمن اشاره به مقدمه دکتر کاظمی در مجموعه «پیشانی نوشت» عنوان کرد: غیر از نکات زبانی در اشعار، در بخشی از آثار می‌توان کلمات متعددی برای جایگزینی پیشنهاد داد که در این کتاب زیاد نبود. دقت شاعر در انتخاب کلمات بسیار ویژه بود ولی من از زاویه دیگری به کتاب نگاه کرده‌ام. تمام مجموعه شعری که داریم برگرفته از نگاه شاعر است که نگاه زنانه‌ای دارد و در جایی که منِ شخصیِ خود را مطرح می‌کند برگرفته از، منِ شخصی خود شاعر است و در جایی که نگاه اجتماعی دارد باز از نگاه شاعر نشأت گرفته است و او عشق خانه خود را جهانی می‌کند. 

او ادامه داد: شعر زنانه با دقت‌نظر و ظرافت نگاه شاعر زن همراه است. او به اعضا و روابط خانوادگی اشاره دارد و به موضوعات اجتماعی با نگاه زنی که در خانواده است، پرداخته است.

یوسفی در پایان به تمام توجه و امیدواری زنی که با تولد فرزند در پی نوکردن جهان است، اشاره کرد. 

محمدرضا وحیدزاده در بخش دیگر این اردوی ادبی گفت: اینکه در هر موضوع اجتماعی به خانواده توجه شده، ارزشمند است. گاه افشاگری در مقدمه وجود ندارد بلکه ایجاد چشم‌اندازی برای مواجهه مخاطبان شکل می‌گیرد. 

او ادامه داد: در «پیشانی نوشت» به عنوان مجموعه اول، هم درخشش و هم نکاتی را می‌بینم که می‌تواند در آثار بعدی رعایت شود. طرح جلد و بافتار که ایجاد کرده، بسیار خوب است ولی انتخاب شعر می‌توانست با دقت بیشتری انجام شود. 

وحیدزاده ادامه داد: اتفاقات زبانی در این مجموعه کم نیست و می‌توان به نمونه‌های متعددی از آن اشاره کرد.

در ادامه شاعران حاضر در این اردوی ادبی به موارد متعدد در مجموعه شعر «پیشانی نوشت»، پرداختند.

فاطمه نانی‌زاد در بخش دیگر این اردوی ادبی گفت: در این کتاب شعرها پختگی زیادی دارند و زنانگی و جهان‌بینی یک بانوی شاعر را شاهد هستیم. آنچه توجهم را جلب کرد این بود که در اشعارشان احساس و دلخوری‌های شاعر را جای داده است. توازنی که در سرودن از عشق در این کتاب وجود دارد، قابل ستایش است و خط و نشان‌ها با احترام به معشوق همراه است که نشان از شخصیت شاعر است.

نجابتی: برایم مهم است مخاطب عادی بتواند با آثارم ارتباط بگیرد

مسعود نجابتی در بخش دوم اردوی ادبی تماشا به اهمیت بستری که انسان در آن رشد می‌کند اشاره کرد و آموزش را امری اثرگذار در پرورش هنری افراد دانست.

او درباره استفاده از خط در آثار هنری گفت: قبل از من، افرادی چون مرتضی ممیز، قیاد شیوا تجربیات جالبی داشتند ولی غالب کارهای گرافیک تحت تأثیر زیبایی‌شناسی غرب بود بنابراین از فراز و فرود خط فارسی طراحان پرهیز می‌کردند و خط لاتین بکار می‌بردند. موج نویی در دهه ۷۰ شکل گرفت که اندک طراحان گرافیک توانستند با کثرت کار این تغییر را به نسل بعد انتقال دهند. تفکر این بود نسبت به حروف فارسی بی‌مهری شده و جایگاهش در تایپوگرافی مشخص نشده که در دهه ۷۰ این امکان فراهم شد اگر چه هنوز این تجربیات کم و ظرفیت حروف فارسی بسیار زیاد است. 

نجابتی بیان کرد: برخی طراحان خارجی از این نوع آثار گرافیک به عنوان تایپوگرافی فارسی نام بردند که هویت دارد و در دیگر کشورها نمونه آن وجود ندارد. بعدها طراحان بیشتر به این قسمت تایپوگرافی علاقه‌مند شدند.

او ادامه داد: اکثر طراحان خلوت‌هایی برای خود دارند و کارهای دلی انجام می‌دهند که برخی‌ها به آن گرافیک مذهبی می‌گویند ولی من خودم شخصا به آن علاقه داشتم و برای مثال با شنیدن نوحه در اربعین به حس و حالی دست پیدا می‌کنم که در کارم اثرگذار است. اساسا در کارهای غیرسفارشی یا سفارشی که با احوالات درونم هماهنگ است به سراغ چنین کارهایی می‌روم اگرچه رسیدن به این حال، مقدماتی می‌طلبد و زمان‌بر است. برای مثال کتیبه اصحاب سیدالشهدا که برای یک هیئت کار شد از جمله این آثار بود و من متناسب با شرایط روز و ظرفیت هیئت و ابعاد موردنظر، آن را کار کنم.

نجابتی گفت: نتیجه برخی کارها را نمی‌دانم و حتی گاه با پیش رفتن کار، خودم متعجب می‌شوم چون این کارهای بر اساس احوالات درونی‌ام است و حتی هیچ اتودی برایش ندارم و بدون محاسبه پیش می‌رود. یکی از جذابیت چنین کارهایی هم هیجانی است که پایان غیرقابل پیش‌بینی دارد. گاه با یک خط کار را شروع کردم ولی بعد قالب و فرم عوض شده است. گاه حتی باید کار را رها کرد تا ببینیم چه پیش می‌آید. همچنین گاه بر حسب حال درونی‌ام، کار دو تکه می‌شود. البته در سفارشات مرسومه بازار که قید و بند متفاوتی دارد چنین اتفاقی رخ نمی‌دهد.

او در سخنانش تاکید کرد که آنچه برایش مهم است این است که مخاطب عادی هم بتواند با آثارش ارتباط بگیرد.

این هنرمند درباره نحوه آموزش خوشنویسی و کتیبه‌نویسی خود در مدرسه و تجزیه زیسته هنری‌اش عنوان کرد: در کودکی بخاطر شغل پدر به اصفهان رفتم و بازگشتم به تهران هم بخاطر شغل ایشان بود. دانشگاه خیلی به من مهارت آموخت ولی عطشم را از بین نبرد و من برای آموختن راهی قم شدم. توانستم در کنار کار، از محضر اساتید استفاده کنم برای همین این فرصت برایم وجود دارد تا در میان ازدحام کار، انرژی مضاعف بگیرم. به طور مستمر با دو استاد به شکل خصوصی کار می‌کردم البته نه به شکل مرسوم. من ایده را با تلاش بدست آوردم و زمانی هم از ادبیات برای ایده‌یابی وام می‌گرفتم. حس می‌کردم باید مطالعات را افزایش دهم و سراغ دروس دیگر روم و خواندن کتاب‌هایی مثل «گلشن راز» شیخ محمود شبستری خیلی به من کمک کرد و به نظرم با نمادهایی که دارد، می‌توانست یک واحد درسی شود. من نیاز به تغییر سبک زندگی و کار داشتم که به قم رفتم.

این هنرمند افزود: در تلفیق هنر با هیئت، سبک زندگی‌ام را هم تغییر دادم و همین باعث شد تا از جهت تحصیل و زندگی دگرگونی زیادی داشته باشم. من حسن می‌کردم خوشنویسی سنتی جوابگوی نیازهای ما نیست و چون درگیر سفارش بودم نمی‌توانستم بپذیرم باید مثل دوره قاجار با فلان رنگ و کاغذ و خط کار کنم. 

او تاکید کرد: خوشنویسی یک میراث باارزش است که تناسباتش به اوج رسیده و از سوی مخاطب پذیرفته شده است. از سویی تایپوگرافی مدیون خوشنویسی در تناسبات است و اکثر فونت‌ها وام‌گرفته خوشنویسی هستند بنابراین آناتومی و ساختمان اصلی از خوشنویسی گرفته شده و من به این رسیدم که این هنر باارزش را در قالب امروز بیاورم. 

نجابتی با اشاره به اینکه خوشنویسی باید به جایگاه خود برگردد و صرفا به موزه و گالری محدود نشود، گفت: در دفتر شعر امین من برای ارتباط مخاطب جوان سراغ تایپ رفتم ولی برای جذابیت از تایپوگرافی هم بهره بودم. همچنین در برخی مواقع از شعر بهره گرفته‌ام. در آثارم به اینکه نوع خط چقدر با فضای کارم همخوانی دارد توجه زیادی دارم چراکه من کارم را تصویر می‌بینم نه فقط خطی که قرار است خوانده شود.