به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، هفتاد و یکمین گردهمی هفتگی کارگاه طنز «طنزخوانه»، عصر سه‌شنبه ۱۴ مهرماه ساعت ۱۷ با حضور جمعی از علاقه‌مندان، نویسندگان و با کارشناسی و نقد محسن فراهانی، نویسنده و طنزپرداز در مجموعه کارستان بهارستان برگزار شد.

در این گردهمی، هنرجویان حاضر به خوانش آثار خود با محوریت موضوعی «حیوانات خانگی» پرداختند و فراهانی ضمن بررسی جزءبه‌جزء ساختار متون، مبانی نظری و تکنیک‌های خلق اثر کمدی و طنز را تشریح کرد.

این نویسنده در آغاز این جلسه با اشاره به اهمیت آشنایی مداوم نویسندگان با جریان جاری کمدی در سینما، کتاب و تئاتر کشور، اظهار کرد: طنزنویس برای دست‌یابی به زبانی پویا و متصل به زمانه، ناگزیر از رصد مستمر آثار صحنه‌ای، نمایشی و کتب روز است؛ آثاری که فرم‌های متنوع کمدی اعم از کمدی موقعیت، تکرار، اغراق و حرکت‌های فیزیکال را روی صحنه بازتولید می‌کنند.

او با بیان اینکه ابزار اصلی طنزنویس شکار لحظه‌های غریب و بامزه از دل روزمرگی است، تصریح کرد: بسیار عجیب است که فردی علاقه‌مند به حوزه طنز، در زیست روزمره خود نسبت به آدم‌ها، مکالمات عمومی در فضاهایی چون مترو و خیابان و اتفاقات پیرامون بی‌توجه بگذرد. نویسنده حوزه طنز باید مانند یک عکاس تیزبین، به محض مشاهده یک موقعیت متناقض یا کاراکتر ویژه، آن را ثبت کند؛ چراکه مواد خام متون ماندگار از دل همین مشاهدات و تجربیات میدانی استخراج می‌شود.

این طنزپرداز با تأکید بر اینکه طنزپردازی شباهت و قرابت بنیادینی با کار روزنامه‌نگاری دارد، افزود: کسی که قصد ورود جدی به عرصه طنز مکتوب را دارد، باید در ابعاد گوناگون جامعه اعم از سیاست، ورزش، سینما، فرهنگ و حتی پزشکی اطلاعات پایه‌ای و بهینه‌ای کسب کند؛ زیرا تا زمانی که نویسنده بسترهای اجتماعی و ارجاعات عام و فراگیر را نشناسد، ابزاری برای خلق شوخی و طنز موقعیت در اختیار نخواهد داشت.

فراهانی در ادامه و در جریان نقد یکی از متون خوانده‌شده با موضوع حیوانات خانگی، به مسئله نام‌گذاری و فضاسازی اشاره کرد و یادآور شد: یکی از نشانه‌های خلاقیت در نویسندگی، خروج از کلیشه‌های رایج ذهنی است. زمانی که در یک اثر از حیوانات خانگی صحبت می‌شود، تشبیه نخستین آن به باغ‌وحش کارکرد شگفتی‌آفرینی خود را از دست می‌دهد؛ درحالی‌که حرکت به‌سمت تشبیه‌های جغرافیایی خاص‌تر یا جابه‌جایی نام‌های جغرافیایی نامتعارف، لایه‌های شوخی و غافلگیری را برای مخاطب عمیق‌تر می‌سازد.

او همچنین در بخش نقد متنی که رفتارهای گربه را به خصلت‌های یک کروکودیل پیوند زده بود، با اشاره به لزوم دقت در استفاده از ارجاعات شبکه‌های اجتماعی اظهار کرد: ارجاع دادن به شخصیت‌ها و وقایع پربازدید فضای مجازی تیغی دولبه است؛ زیرا اگر مخاطبی در جریان ریزه‌کاری‌های آن رخداد نباشد، متن کارکرد ارتباطی خود را از دست می‌دهد و خواننده از لحن طنز فاصله می‌گیرد؛ بنابراین در بهره‌گیری از حاشیه‌های داغ، باید جانب اعتدال و قابل فهم بودن برای طیف وسیع‌تری از مخاطبان رعایت شود.

این منتقد در تحلیل متنی دیگر که با تکنیک تکرار یک پرسش ثابت نگاشته شده بود، با توضیح قاعده تکنیکی نعل وارونه در کمدی خاطرنشان کرد: تکرار یکی از تکنیک‌های کلاسیک و اثربخش طنز محسوب می‌شود اما قاعده آن این است که این تکرارها در ایستگاه پایانی حتماً به یک نعل وارونه و چرخش غیرمنتظره ختم شوند. چنانچه تکرار صرفاً تکرار شود و ضربه نهایی به خواننده وارد نیاید، ساختار متن دچار افت ریتم خواهد شد.

وی در خصوص پیوستگی طنز در سراسر ارکان متن یادآور شد: طنز باید به‌طور متوازن در تمامی متن توزیع شود. طنزنویس در بازنویسی اثر خود باید توجه داشته باشد که شوخی‌ها نباید در یک بند متراکم و در بندی دیگر غایب باشند، بلکه همانند بازیکنان یک تیم فوتبال هماهنگ، باید در تمامی خطوط و فرازهای اثر چیده شوند تا مخاطب در تمام طول خوانش متن، ریتم کمدی را حس کند.

در پایان این گردهمی، پس از نقد و بررسی سایر متون کارگاهی حاضران و خاطره‌گویی‌های طنز مرتبط با زیست گذشته و کنونی اعضا، بر اساس آیین گردهمی هفتگی «طنزخوانه»، هدایایی شامل کتاب‌های تخصصی حوزه ادبیات به صاحبان آثار برگزیده اهدا شد و موضوع نشست آتی این حلقه برای نگارش اعضا اعلام شد.