به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، صد و چهلمین جلسه از سلسله نشست‌های هفتگی مثنوی‌خوانی، با ارائه محمدرضا سنگری صبح روز چهارشنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۵، در اتاق ۴۰۲ حوزه هنری برگزار شد.

آغازگر جلسه مثنوی خوانی این هفته، آوازخوانی حشمت‌الله نوروزی بود که با غزلی از مثنوی با این مطلع همراه شد:

«رفت عمرم در سر سودای دل / وز غم دل نیستم پروای دل 

دل به قصد جان من برخاسته / من نشسته تا چه باشد رای دل»

مفهوم «غیرت حق»؛ از اصلاح جهان تا صیانت از دل

محمدرضا سنگری در بخش اصلی ارائه خود، با بازگشت به مباحث جلسات پیشین، به تبیین مفهوم «غیرت حق» پرداخت. وی تأکید کرد که خداوند، هستی را برای انسان آفریده است و مسیر رسیدن به حقیقت، همواره از دریچه «دل» می‌گذرد؛ چرا که دل، مرکز ثقل تمام هستی است.

سنگری در تحلیل مفهوم غیرت الهی اظهار کرد: خداوند غیور است. غیرت در اینجا به معنای آن است که حقیقت، هیچ زشتی و ناروایی را در قلمرو خود تاب نمی‌آورد. غیرت حق یعنی اگر در راهی سنگ‌ریزه‌ای می‌بینی و آن را برمی‌داری تا جهان کمی بهتر شود، در واقع نشان از غیرت خودت داری که از آن غیرت الهی سرچشمه گرفته است.

سنگری در ادامه، «غیرت حق» را در سه سطح تبیین کرد و گفت: نخستین سطح، صیانت از توحید است؛ به این معنا که انسان نباید به غیر خدا دل ببندد یا از اسماء حسنای الهی فاصله بگیرد. به گفته او، هرگاه انسان از این مسیر دور شود، غیرت حق برانگیخته می‌شود.

وی دومین سطح را صیانت از دل دانست و افزود: خداوند بر دل انسان غیرت دارد تا این دل به غیر او وابسته نشود و دلبستگی‌های نادرست، موجب ویرانی روح انسان نشود.

سنگری سومین سطح را غیرت در قلمرو درک بشر عنوان کرد و گفت: این سطح فراتر از درک انسان قرار دارد و خداوند در این زمینه، به جای سخت‌گیری، بر انسان رحمت دارد و نسبت به اموری که خارج از ظرفیت وجودی انسان است، سخت‌گیری نمی‌کند.

وی همچنین با اشاره به نقش «پرسوناها» و «حجاب‌های خودساخته» در فاصله گرفتن انسان از حقیقت، تأکید کرد: در مسیر سلوک، سعی کنید در عبادت دچار عادت شوید، نه اینکه عبادت را به یک عادت بی‌روح تبدیل کنید.

حجاب‌های سه‌گانه؛ از دانش تا شبهات

سنگری در بخش دیگری از صد و چهلمین جلسه «مثنوی‌خوانی»، با اشاره به تأثیر مسائل روحی بر سلامت انسان، حجاب‌ها و موانع میان انسان و حقیقت را در سه دسته «نورانی»، «ظلمانی» و «میانی» تشریح کرد.

وی دانش را از مهم‌ترین حجاب‌های نورانی دانست و گفت: گاهی انسان با برخورداری از دانش اندک، دچار غرور و خودبینی می‌شود. میوه واقعی علم، تواضع است؛ اما اگر دانش به خودبینی منجر شود، به حجاب نورانی تبدیل خواهد شد.

سنگری در توضیح حجاب‌های ظلمانی نیز اظهار کرد: بدی‌های آشکار و رذایل اخلاقی، از جمله دروغ و غیبت، در این دسته قرار می‌گیرند و موجب تیرگی روح انسان می‌شوند.

این پژوهشگر در ادامه، شبهات را حجاب‌های میانی و خطرناک‌تر از دو دسته دیگر معرفی کرد و افزود: شبهات به حق شباهت دارند، اما حقیقت نیستند. در جهان امروز، برخی واژه‌ها تغییر معنا داده‌اند و شبهات پشت نقاب حق پنهان می‌شوند؛ برای نمونه، گاهی دروغ «خالی‌بندی» و رشوه «هدیه» نامیده می‌شود تا حقیقت آنها پنهان بماند.

فراتر رفتن از پله‌ها و بازگشت به حقیقت

در پایان این نشست، سنگری با اشاره به سیر تکاملی روح انسان تأکید کرد که اگر فردی در مسیر رشد و عرفان به پله‌های بالاتر رسیده است، نباید به الگوهای پایین‌تر بازگردد. او خاطرنشان کرد که گاهی برای رسیدن به کمال و اصلاح مسیر، حتی باید از خداوند برای خطاهای گذشته عذرخواهی کرد.

این جلسه با ادامه روایت داستان‌های آموزنده مثنوی معنوی به پایان رسید.

«جمله عالم زان غیور آمد که حق / برد در غیرت برین عالم سبق 

او چو جانست و جهان چون کالبد / کالبد از جان پذیرد نیک و بد

هر که محراب نمازش گشت عین / سوی ایمان رفتنش می‌دان تو شین 

هر که شد مر شاه را او جامه‌دار / هست خسران بهر شاهش اتّجار

هر که با سلطان شود او همنشین / بر درش شِستن بود حیف و غبین 

دستبوسش چون رسید از پادشاه / گر گزیند بوس‌ِ پا باشد گناه 

گرچه سر بر پا نهادن خدمت است / پیش آن خدمت خطا و ذلت است 

شاه را غیرت بود بر هر که او / بو گزیند بعد از آن که دید رو»