به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، شصت‌وهشتمین جلسه از نشست «بیهقی‌خوانی» به همت دفتر پاسداشت زبان فارسی و با حضور زهیر توکلی ۹ شهریورماه ۱۴۰۵ در سالن سلمان هراتی برگزار شد.

توکلی در ابتدا با یادآوری موضوع جلسه گذشته، گفت: بر اساس قرارداد قدیمی از زمان سلطان محمود، قرار بود هیئتی دیپلماتیک به ترکستان اعزام شود تا پیوند ازدواجی میان خاندان غزنوی و خاندان قدرخان (آل افراسیاب) برقرار گردد. خاندان آل افراسیاب پیش از آن، تقریباً تمامی قلمرو سامانیان را تصرف کرده بودند، به جز خوارزم که همچنان در دست غزنویان باقی مانده بود.

او افزود: طبق این قرار، دختر غزل خان به عقد محمد پسر محمود درآمده بود، اما پیش از آنکه عروس به غزنین منتقل شود، محمد درگذشت و متعاقب آن، کودتایی بدون خون‌ریزی روی داد و مسعود به تخت نشست. پس از این رویداد، تصمیم بر آن شد تا آن عقد فسخ و دختر را به همسری سلطان مسعود درآورند.

توکلی در ادامه به جایگاه علمی نیشابور در آن دوره اشاره کرد و گفت: نیشابور مرکز علمی خراسان و حوزه‌ای بزرگ علمی داشت. در چنین فضایی، حسنک وزیر، به دستور سلطان، بوصادق تبانی را به غزنین آورد تا حوزه علمیه غزنین بر اساس مکتب حنفی رشد و توسعه یابد. نخستین فرد از این خاندان که از نیشابور به غزنین آمد، گوساله تبانی بود که توسط محمود غزنوی به این شهر فرستاده شد.

او همچنین با اشاره به سقوط سامانیان تصریح کرد: براندازی نهایی سامانیان توسط خاندان آل افراسیاب رقم خورد. پدر قدرخان در ماه ربیع‌الاول وارد بخارا شد و در همان زمان بود که کار خاندان سامان به پایان رسید.

توکلی در پایان درباره‌ تلفیق زبان عربی و فارسی در نثر بیهقی اظهار کرد: در عصر بیهقی، شاعران بزرگ عربی‌سرای بسیاری در خراسان می‌زیستند و مردم آن دیار با زبان عربی بیگانه نبودند؛ چراکه این زبان، زبان دین و ادبیات به‌شمار می‌رفت. بسیاری از شاعران ایرانی، اشعار درجه‌یک عربی می‌سرودند. در چنین فضایی، زبان عربی نه‌تنها یک زبان بیگانه، بلکه زبان حامل علم، فرهنگ و دین بود و نثری مانند نثر بیهقی به‌خوبی نشان‌دهنده‌ این تلفیق و هم‌زیستی زبانی است.