به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، احمد شاکری نویسنده و پژوهشگر در نشست «انواع و گونه‌های ادبیات جنگ تحمیلی دوم و سوم» متنی متشکل از ۱۷ بند درباره مسئله‌پژوهی ادبیات جنگ رمضان ارائه کرد که ماحصل چند پژوهش بود.

وی با بیان اینکه مسئله پژوهی ادبیات دفاع مقدس چیستی و نظام مسائل را در بر می‌گیرد، به متونی درباره چگونگی بسط مسائل و دشمن‌شناسی در ادبیات دفاع مقدس، تبیین حرکت‌ها جمعی، جریان‌شناسی و تاثیرات جریان‌های ادبی بر هم، اصطلاح‌شناسی و فلسفه ادبیات اشاره کرد.

شاکری اظهار کرد: با آغاز آتش‌بس وضعیت ما در مطالعه ادبیات متفاوت شده و برای مطالعه استقراری پیده کرده‌ایم، اگرچه بعد از جنگ هم مطالعه ادبیات جنگ متوقف نمی‌شود.

وی پرسش از مسئله را امری مهم دانست و ورود پژوهش به هر موضوعی متناسب با درک پژوهشگران از چیستی و نظام مسائل را مطرح کرد.

این نویسنده و پژوهشگر در تشریح مراحل ترتیبی که نحوه مواجهه با مسئله را برای حل آن بیان می‌کند، گفت: مسئله‌یابی احصاء، هر آنچه به صورت عام از مسئله یاد می‌شود، است. مسئله‌پژوهی به کشف و استخراج مسائل از دشواره‌های عملی و پرسش‌ها می‌پردازد. مسئله‌شناسی نیز نیل به دیدگاه جامع درباره گستره مسائل و تدوین نظام مسائل است. در مرحله مسئله‌اندیشی حرکت به سمت حل مسائل به صورت منظومه‌وار و با اشراف بر نظام پاسخ‌ها و پیش‌نیازهای هر مسئله و اولویت‌ها را شاهد هستیم. همچنین در مرحله مسئله‌مندی به شناخت گروه مسئله‌مندان دست می‌یابیم و هر مسئله و نسبت حقیقی با مسائل مشخص می‌شود.

وی در ادامه به درک منظومه مسائل که ساختار چند بعدی دارد پرداخت که از بعد طولی، عرضی و عمقی برخوردار است. شاکری در این بخش اظهار کرد: منظومه مسائل همواره در تاریکی و روشنی جهل و علم قرار می‌گیرد. همچنین منظومه مسائل همواره در حال تغییر است و اشراف کامل و قطعی نسبت به منظومه مسائل دشوار است.

این پژوهشگر پیامدهای درک منظومه‌وار از مسائل را شامل مسئله‌مندی جزئی مقطع و محدود، عدم انتقال به مبادی و مبانی مسئله، امتناع دسته‌بندی مسائل، عدم انتقال به مسائل مشترک در حوزه‌های مختلف، ناممکن بودن جانمایی پاسخ‌ها در الگوی مشخصی از مسائل و ناممکن بودن نسبت‌سنجی مسائل حل شده با مسائل بی‌پاسخ دانست.

وی همچنین در سخنانش به توارد منظومه مسائل و منظومه پاسخ‌ها پرداخت و گفت: در نتیجه هر پاسخ به هر مسئله موضوعیت مسئله منتفی می‌شود. گاه علم به پاسخ، مقدم به علم به مسئله است. همانطور که مسئله از پرسش متمایز می‌شود و پرسش در مقام عمل و مسئله در مقام نظر است لازم است پاسخ و سامان از یکدیگر متمایز شوند.

شاکری با بیان اینکه منظومه مسائل می‌تواند زیست ذهنی مستقلی داشته باشد عنوان کرد: ارتباط مدور و رفت و برگشتی میان منظومه مسائل و پاسخ‌ها وجود دارد.

وی از منطق توسعه و تضییق منظومه مسائل که نیاز به پایش مدام دارد گفت و افزود: رخدادهای ادبی لزوما در پیوستگی تام با هم قرار ندارند. ما در حوزه دانش و عمل دچار گسست‌هایی هستیم و منظومه مسائل و پاسخ‌ها مثل حافظه جمعی عمل می‌کند یعنی میراث تجربی ما را آشکار می‌سازد که چه از گذشته به حال آمده و این می‌تواند جلوی امتداد و نسیان جمعی را بگیرد.

این نویسنده اعلام کرد که غلبه بر نسیان تاریخ ادبیاتی علاوه بر امکان امتداد تجربی در حوزه ادبیات، از تکرار تجربیات و خطاها خواهد کاست. چنین غلبه‌ای نیازمند اشراف بر منظومه مسائل و پاسخ‌ها دارد.

وی تدوین منظومه مسائل را که نیازمند دید انتزاعی است در قالب یک هرم نشان داد و در ادامه ابعاد توسعه مسائل در نظام مسائل را در قالب توسعه کمی، توسعه طولی و ترتیبی، توسعه عمقی، توسعه تنویعی و توسعه شبکه‌ای تشریح کرد.

شاکری در بخش دیگر نشست انواع و گونه‌های ادبیات جنگ تحمیلی دوم و سوم، از چیستی ادبیات بحران، پارادوکس ادبیات در موقعیت بحران، ظرفیت‌ها و محدودیت‌های ناشی از موضوعیت بحران برای ادبیات، ظرفیت‌ها و ناشی از تولید ادبیات در فضای بحران، امکان تولید ادبیات تام و تمام در دوران بحران به عنوان نسبت ادبیات و بحران جنگ رمضان یاد کرد.

وی نسبت ادبیات و بحران را در قالب زیرشاخه نسبت ادبیات و انواع بحران، نسبت ادبیات با جنس شروع جنگ، نسبت ادبیات با نوع جنگ، نسبت ادبیات با طول وقوع بحران، نسبت ادبیات بحران در گفتمان خودی و دشمن و نسبت اصالت با نحوه پایان جنگ مطرح کرد.

همچنین امتداد و انقطاع ادبیات بحران از تجربه ادبیات دفاع مقدس با تجربه ادبیات جنگ رمضان دیگر سرفصل مطرح شده در این نشست بود که به تفاوت‌ها و اشتراکات دفاع مقدس با جنگ رمضان اختصاص داشت.

شاکری در بخش پایانی این جلسه نیز به مواقف مسئله پژوهی در نسبت زمانی با بحران، فلسفه ادبیات بحران، مولفه‌های ادبیات بحران، امکان ادبیات بحران و گستره و کمیت آن، تغییرات پدید آمده در مسائل ادبیات بحران در ادبیات جنگ رمضان اشاره کرد.

محمدرضا سنگری مدیر اندیشکده ادبیات پایداری، جواد کامور بخشایش، مرتضی قاضی، نصرت الله صمدزاده، محمد قاسمی پور از جمله حاضران در این نشست بودند. همچنین حسین زحمتکش زنجانی دبیری این جلسه را برعهده داشت.