به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، جلسه رونمایی از کتاب «کادیلاک چپی» با حضور بهزاد دانشگر مدیر دفتر داستان مرکز آفرینش‌های ادبی حوزه هنری، وحید یامین پور، نویسنده و پژوهشگر، نویسندگان داستان‌های این مجموعه از جمله محمدقائم‌خانی و علی‌اصغرعزتی پاک عصر روز گذشته ۱۸ آبان ماه در سالن صفارزاده برگزار شد.

محمد قائم‌خانی که نویسنده یکی از داستان‌های مجموعه «کادیلاک چپی» درباره این اثر که داستان‌هایش حول لانه جاسوسی نوشته شده گفت: ما با جمعی از نویسندگان از موزه استکبارشناسی دیدن کردیم. پس از بازدید از ساختمان اصلی و ارائه توضیحات درباره بخش‌های مختلف موزه، نوشتن و پرداختن به این سوژه را در زمانی که شرایط حمایت و چاپ کتاب مشخص نبود، پیگیری کردم. در نهایت ۷ نفر از دوستان داستان‌هایی نوشتند که تنوع خوبی داشتند و قصه‌های تکراری نداشت.

او ادامه داد: برخی آثار با همان متن اولیه مورد پذیرش قرار گرفت و برخی دیگر با یک یا دوبار رفت و برگشت تکمیل شد. بعد از گردآوری داستان‌ها، داستان‌ها به بهزاد دانشگر ارائه شد و سپس به چاپ رسید.

دغدغه‌های پرداختن به رویدادهای تاریخی

وحید یامین‌پور در بخش دیگر این نشست، از دغدغه‌هایی گفت که به آثاری چون «کادیلاک چپی» مربوط می‌شود.

او عنوان کرد: مسئله اصلی‌ام به کتاب‌هایی بازمی‌گردد که درباره یک رویداد نوشته می‌شود. مسئله‌ام این است که این داستان‌ها  یا روایت‌ها درباره یک رویداد است یا روایت‌ها و داستان‌هایی است که در آن بستر زمانی رخ داده؟ در مواجهه با «کادیلاک چپی» هم این پرسش برایم مطرح شد که من در حال خواندن روایت در یک ظرف زمانی متناسب با یک رویداد هستم یا درباره آن رویداد؟ این سوال با پرسش دیگری کامل می‌شود و آن هم این است که این روایت و داستان آیا از آن ظرف تاریخی و زمانی برای تولید معنایی تازه، ویژه آن رویداد استفاده کرده یا صرفا بهانه‌ای است برای ایجاد وحدت بین مجموعه‌ای از روایت‌ها و داستان‌ها؟

یامین‌پور افزود: در برخی داستان‌های این کتاب می‌بینیم که معنایی تولید شده و آن را به تجربه زیسته ما آورده است. این امر اگر در سیاست ما برای تولید اثر وارد شود در ویرایش و سفارش آن هم اثرگذار است. ما گاه با رویدادی مواجه هستیم که در آن دخیل نبوده‌ایم و احتمالا امکان رویت و مشارکت در آن را هم نداشته‌ایم بنابراین با معرفت ثانویه به آن روبه‌رو هستیم یعنی ما یکسری اسناد را خوانده‌ایم و تلاش می‌کنیم حول آن قصه بگوییم و پرسش این است که نسبت قصه با آن رویداد چیست؟ آیا صرفاً آن روایت رسمی را بسط می‌دهد یا آن رویداد فقط بهانه‌ و بستری برای قصه‌ای دیگر شده است؟

این نویسنده و مدرس دانشگاه اظهار کرد: موضوع بعدی این است که چرا درباره اتفاقات گذشته باید بگوییم؟ هدف چیست؟ هدف اصلی این است که ما آن‌ رویدادها را در زمان حال احضار کنیم. در بحث‌های تاریخی ما دو نوع زمان داریم؛ یک زمان تقویمی که رویدادها در بستر آن رخ می‌دهند و یک افق تاریخی. افق تاریخی خیلی مهم‌تر از زمان مکانیکی است. ما ممکن است خیلی چیزها درباره انقلاب اسلامی و دفاع مقدس بخوانیم ولی دو نوع مواجهه داشته باشیم، یکی مواجهه تقویمی است که روایت‌ها را می‌خوانیم و اسنادش را می‌بینیم  ولی در افق تاریخی‌اش حاضر نمی‌شویم و خودمان را بر آن روایت تحمیل می‌کنیم و دومین مواجهه افق تاریخی است که خواننده را در آن افق تاریخی قرار می‌دهد. خاطرات «احمد احمد» با مخاطب این کار را می‌کند و او را در افق تاریخی قرار می‌دهد.

مأموریت ادبیات پرداختن به عواطف است

علی‌اصغرعزتی‌پاک که از نویسندگان مجموعه داستان‌های «کادیلاک چپی» است، گفت: با بازدید نویسندگان از موزه استکبارشناسی  سفارش نگارش این کتاب مطرح شد و با تغییر مدیریت، حتی کتاب هم بررسی نشد. در نهایت مجموعه داستان‌ها به حوزه هنری ارائه شد و با کمک بهزاد دانشگر ،مدیر دفتر داستان مرکز آفرینش‌های ادبی حوزه هنری، به چاپ رسید.  

او با بیان اینکه تمام داستان‌های «کادیلاک چپی» دلی نوشته شده‌اند و از قصه‌های شیرینی در این بستر برخوردار هستند.

عزتی‌پاک تاکید کرد: اساسا نمی‌توانیم در یک دوره تاریخی حاضر شویم ولی اینکه چرا به این موضوع می‌پردازیم به این دلیل است هنوز این مبحث مسئله ما است و شاید ابعادی از آن باز شده که آن زمان محل توجه نبوده و مورد غفلت قرار گرفته و ما با اطلاعات پسینی آن را بررسی می‌کنیم. تنها چیزی که حس می‌شود می‌تواند نجات‌بخش باشد این است که باید به احساسات و انگیزه‌های آدم‌ها برسیم تا داستان‌ها شعاری نشوند. به نظر مأموریت ادبیات پرداختن به عواطف است.

او گفت: مسئله تسخیر لانه جاسوسی همچنان زنده است و بخشی از درگیری امروز ما پیامد عدم پرداختن به آن است.

این نویسنده عنوان کرد: در گذشته موضوع لانه جاسوسی بیشتر خبری بود که هرساله شنیده می‌شد یا در پژوهش و کتاب‌های تاریخ می‌خواندیم و قرار شد قصه‌ها این خبر را بشکافند. در این سوژه خیلی کار به اسناد نداشتیم چراکه قرار بود نویسندگان تخیل را وارد داستان‌ها کنند. کاری که قرار بود این داستان‌ها انجام دهند این بود که ما را از زوایای مختلف به آن واقعه ببرند یا به حواشی آن بپردازند.

او تاکید کرد: حول موضوع لانه جاسوسی به قدری می‌توان قصه بافت و معانی تازه‌ای خلق کرد که بی‌اندازه است. داستان‌هایی که در «کادیلاک چپی» می‌بینیم، بدون سفارش نوشته شده‌اند و هر نویسنده از منظر خود به آن پرداخته است.

عزتی‌پاک ادامه داد: به ابعاد سیاسی و تاریخی تسخیر لانه جاسوسی در کتب پژوهشی و مستندها زیاد پرداخته شده ولی به ابعاد انسانی و احساسی آن کمتر اشاره شده در حالیکه اگر این اتفاق هر کجای دنیا رخ می‌داد، داستان‌های زیادی حول آن شکل می‌گرفت چون سرنوشت یک ملت را تحت‌الشعاع قرار داده ولی در کشور ما به اتفاقات خیلی بزرگ کمتر پرداخته می‌شود. تلاش شده در قصه‌هایی از این دست این اتفاق رخ دهد و مجموعه «کادیلاک چپی» شروعی برای نگارش این آثار است.

او با اشاره به ضرورت پرداختن به این واقعه تاریخی عنوان کرد: ما می‌خواهیم با وام گرفتن از وقایع تاریخی مسئله امروزمان را حل و فصل کنیم. داستان در کتاب‌هایی مثل «کادیلاک چپی» از اینکه تاریخ تبدیل به خاطره منجمدشونده شود، جلوگیری می‌کند. ما می‌خواهیم در هر داستان مخاطب با ابعاد مغفول این واقعه تاریخی مواجه شود.

محمدهادی عبدالوهاب که از نویسندگان این مجموعه است، گفت: در داستانی که نوشتم تلاش کرده‌ام تا اسطوره‌ ایلیاد و ادیسه را به عنوان سرمنشا جنگ‌های یونان و اهالی تروا، با ماجرای سفارت و اختلاف ایرانی‌ها و آمریکایی‌ها، ربط دهم. مشابهت‌سازی در داستان انجام شده و یکی از فرزندان اعضای ارشد سفارت، دختر ایرانی به نام هلن را به آمریکا می‌برد. همانطور که در اسطوره ادیسه جنگ‌های پی‌درپی رخ می‌دهد در ماجرای دزدیده شدن دختر ایرانی، شاید پسر نوجوانی که شاهد ماجرا بوده و هلن را دوست داشته کینه ابدی به دل می‌گیرد و وارد ماجرای تسخیر سفارت می‌شود.

او ادامه داد: ما با جریانی مواجه هستیم که کسانیکه در تسخیر لانه جاسوسی دست داشته‌اند و بیشترین تاثیر را داشتند  می‌خواهند از این واقعه روایت تک بعدی ارائه دهند. آنها طوری با گذشته فاصله گرفته‌اند و علیه گذشته خود شده‌اند که مقصر این واقعه را ایرانی‌ها معرفی می‌کنند. این نشان می‌دهد ما چقدر غفلت کرده‌ایم و همه چیز را به مناظره محدود کرده‌ایم و چقدر مردم را از این ماجرا دور دیده‌ایم؛ مردمی که در میانه میدان بودند و حس و دریافتی نسبت به ماجرا داشتند که فقط در داستان زنده می‌شود. این حس را خیلی وقت است که آمریکایی ها شناخته‌اند. آمریکایی‌ها با ایرانی‌ها می‌جنگند و ما را متجاوز به خود جلوه می‌دهند که اعمال خود را موجه نشان ‌دهند.

معصومه خوانساری نویسنده دیگر این مجموعه اظهار کرد: ما تاریخ را می‌توانیم بین داستان‌ها بیابیم و وقتی می‌نویسیم به دیدن و خوانده شدن آن کمک می‌کنیم.

او در پایان سخنش به ماجرای داستانش اشاره کرد.

مهدی زارع دیگر نویسنده این کتاب تصریح کرد: وقتی موضوع بازدید از موزه استکبارشناسی مطرح شد گفتم برای بازدید می‌آیم ولی قول نمی‌دهم که چیزی بنویسم. اما وقتی در حال خروج از موزه بودیم می‌دانستم چه بنویسم. در میان دستگیرشدگان، یک آشپز پاکستانی بود که برای درست کردن دندان به دانشگاه رفت و در زمان بازگشت به سفارت فرار کرد. من گفتم کاش شاهنامه خوانده می‌شد تا بدانند که برخی آشپزها چندان افراد قابل اعتمادی نیستند. همین شد که تصمیم گرفتم تا داستانم را بنویسم؛ داستان پدربزرگی که همیشه به نوه‌اش می‌گوید شاهنامه بخوان.

ضرورت پرداختن به انتخابات آمریکا

بهزاد دانشگر مدیر دفتر داستان مرکز آفرینش‌های ادبی حوزه هنری در بخش پایانی این نشست گفت: داشتم فکر می‌کردم که ماجرای نسبت بین ما و آمریکا، نسبت دیرپایی است. هفته گذشته رهبر به مناسبت ۱۳ آبان پیامی دادند که در مقدمه آن سیاهه‌ای از جنایت‌های امریکا را لیست کرده بودند و این یعنی اینگونه نیست که مسئله ما صرفا برای این برهه باشد بلکه آمریکا سابقه دیرینه‌ای از دخالت و آزار و اذیت‌ها داشته و با شهادت رهبر انقلاب به اوج رسیده است.

او ادامه داد: ما در این سالها درباره این نسبت حرفی نزدیم و بخشی از افرادی که در ماجرای تسخیر لانه جاسوسی کاری انجام داده بودند سعی کردند انکار کنند، خودشان را جدا کنند یا کاری کنند که کسی یادش نباشد که آنها از دیوار سفارت آمریکا بالا رفته‌اند و بعد جو خفقانی شکل گرفت و هنر و ادبیات ما جرات نکرد درباره آن صحبت کند. شاید تا یک یا دو سال پیش هم گفته‌ می‌شد که این واقعه را رها کنیم. الان وضعیت کشور ما وضعیت روشنی است و او دشمنی است که پای نابودکردن ما ایستاده و ما هم مردمی هستیم که ایستاده‌ایم و ایستادگی‌مان در حال منتهی شدن به اتفاقات عجیب است.

دانشگر عنوان کرد: این سطح از وقایع اخیر عجیب بود و به نظرم اتفاق ۱۳ آبان آخر اتفاقی بزرگتر است چراکه هیچ ارتش و ابرقدرتی این قدرت و برنامه‌ریزی منسجم را برای تغییر انتخابات آمریکا نداشت. می‌شود درباره این موضوع داستان‌های زیادی نوشت ولی نمی‌دانم چرا از زیر بار نوشتن آن طفره می‌رویم.