به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، محسن فراهانی، نویسنده، طنزپرداز و مدرس سلسله‌گردهمی‌های نثرنویسی طنز «طنزخوانه»، با اشاره به اینکه موضوع محوری این هفته «حافظ در تهران ۱۴۰۵» بوده است، گفت: انتخاب این سوژه چالشی به‌منظور محک زدن جسارت و شیوه مواجهه نویسندگان جوان با یک موقعیت فانتزی انجام شد. 

فراهانی افزود: فراتر از همزمانی با ایام بزرگداشت حافظ، فلسفه این تمرین تکیه بر تکنیک روایی آدم اشتباه در جای اشتباه بود که همواره بستر اصلی زایش طنز موقعیت به شمار می‌رود. 

او با بیان اینکه آثار موفقی در سینمای ایران مانند «مارمولک»، «لیلی با من است» و «ورود آقایان ممنوع» و در سینمای جهان آثاری چون «دیکتاتور» و حتی در پیشینه نمایشی ما مجموعه‌ای نظیر «سلطان و شبان» کاملا بر همین قاعده جابه‌جایی استوار بوده‌اند، تصریح کرد: قرار دادن شاعری از قرن هشتم در کشاکش معضلات، ترافیک و احوالات شهر تهران در سال ۱۴۰۵ دقیقا چنین موقعیت متناقض و خنده‌آفرینی را در اختیار نویسنده قرار می‌دهد. 

نویسنده کتاب «پاپاراتزی» یادآور شد: این شیوه پیش‌تر در آثار طنزپردازان برجسته با قرار دادن حافظ در صف اتوبوس و مترو و مواجهه او با پدیده‌هایی نظیر فاکس و تلفن تجربه شده بود که نشان از توان بالای این قالب در ایجاد موقعیت‌های کمیک دارد.

او در نقد متون قرائت‌شده ازسوی اعضا، با اشاره به یکی از آثار که در قالب انشای مدرسه نوشته شده بود، اظهار داشت: قالب انشا به‌دلیل آشنایی ذهنی مخاطب با لحن کودکانه، بستر بسیار مناسبی برای شروع طنزنویسی است اما آفت عمده در این متن، فرار از موضوع و دور زدن هسته اصلی چالش بود.

مدرس گردهمی کارگاهی «طنزخوانه» افزود: وقتی متن چگالی شوخی پایینی دارد، شگرد گریز از سوژه نمی‌تواند ضعف را پوشش دهد. 

فراهانی همچنین با تأکید بر لزوم رعایت حساسیت‌های اخلاقی و ادبی، خاطرنشان کرد: بی‌احترامی یا تعابیر توهین‌آمیز درباره دیوان حافظ، به بهانه طنز، به کلیت اثر لطمه می‌زند. 

او با اشاره به اینکه طنزنویس همواره باید به آینده اثر مکتوب خود و بازتاب آن در مجامع ادبی بیندیشد، به ذکر خاطره‌ای از مرحوم ابوالفضل زرویی نصرآباد پرداخت و افزود: یک متن سبک و سمبل‌شده در نشریه‌ای فرعی ممکن است سال‌ها بعد معیار قضاوت بزرگان ادبیات درباره سطح قلم طنزنویس قرار گیرد؛ از این رو باید در انتخاب واژگان و سرنوشت اثر مراقبت جدی داشت.

این طنزپرداز در ارزیابی متن دیگری که به ورود فرضی حافظ به مشهد سال ۲۰۲۶ و حواشی دانشگاه فردوسی و فضای مجازی پرداخته بود، با بیان اینکه متن سرشار از ایده‌های اولیه درخشان بود، تصریح کرد: خلق خنده نیازمند صحنه‌سازی، جزئی‌نگری و ارائه مثال عینی است.

فراهانی با اشاره به اینکه نویسنده نباید از بسط دادن موقعیت‌ها بهراسد، تأکید کرد: ذهن طنزپرداز باید هر ایده را گسترش دهد و آن را تا مرحله ایجاد تصویر واضح برای مخاطب پیش ببرد.

او در ادامه، اثر مربوط به خروج حافظ از ایستگاه متروی منیریه و درگیری او با زن فال‌فروشی به نام شوکت را یکی از موفق‌ترین متن‌های جلسه ارزیابی کرد و اظهار داشت: این متن تجسم دقیق جهان‌سازی در طنز بود که توانست تقابل زبان حافظ را با ادبیات لاتی، درگیری فیزیکی، تکه‌کلام‌های روز سیاسی و در نهایت پایانی دور از انتظار به تصویر بکشد و ریتم داستان را زنده نگاه دارد.

این نویسنده با اشاره به نمایش یک ویدیو از تئاتر کمدی قدیمی حوزه هنری در جریان جلسه، گفت: این اثر نمونه درخشانی از اجرای قاعده غافلگیری بود. 

فراهانی در پایان موضوع گردهمی هفتادوسوم را «هوش مصنوعی؛ له یا علیه» اعلام کرد و گفت: نویسندگان باید محاسن، معایب و پیامدهای این فناوری را در بوته طنز قرار دهند.