به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، شصت‌ونهمین جلسه از نشست «بیهقی‌خوانی» به همت دفتر پاسداشت زبان فارسی و با حضور زهیر توکلی، دوشنبه ۱۶ شهریورماه ۱۴۰۵ در سالن سلمان هراتی برگزار شد.

در ابتدای جلسه، زهیر توکلی به تبیین ساختار نظامی دوران سلجوقیان و دیگر حکومت‌های ترک در ایران پرداخت و توضیح داد که درجات نظامی در آن دوره بر اساس میزان اعتماد حاکمان و حتی نژاد غلامان تعیین می‌شد. 

او افزود: غلامان از کودکی برای مأموریت‌های محوله در بزرگسالی تربیت می‌شدند و رتبه‌هایی چون «نقیب» که بالاتر از «سرهنگ» بود، به غلامان جنگی اختصاص داشت که وظیفهٔ تنظیم و هماهنگی لشکریان بین سپاهیان و سالار را بر عهده داشتند.

توکلی سپس به شیوهٔ روایت بیهقی اشاره کرد و گفت: بیهقی در تاریخ خود، قصه‌ای شبیه به داستان «ضامن آهو» را روایت می‌کند و حکایت را از سال ۴۱۰ هجری قمری، یعنی اواسط سلطنت محمود غزنوی، آغاز کرده است.

او در ادامه به جایگاه خواجگان حرمسرا پرداخت و بیان کرد: خواجگان، غلامانی بودند که از کودکی اخته می‌شدند. همچنین به غلامان زنگی، «گوهر» یا «کافر» اطلاق می‌شد که کنایه‌ای از رنگ سفید آنان داشت. برعکس، برای کنیزان نام‌هایی برگرفته از گیاهان یا پرندگان، همچون خیزران، سمانه یا نرگس انتخاب می‌شد و برای غلامان نیز اسامی تبرک آمیز وضع میگردید.

توکلی با تأکید بر حقوق غلامان در آن دوران تصریح کرد: غلامان دارای حقوق مشخصی بودند که تا حد زیادی رعایت می‌شد. اسلام توجه ویژهای به حفظ حقوق غلامان دارد و قرآن کریم نیز برای آنان حقوقی قائل شده است. در این زمینه به سخن سعدی اشاره کرد: «ای خواجه برو به هرچه داری / یاری بخر و به هیچ مفروش.» 

در بخش پایانی نشست، توکلی به نقل از یکی از استادان تاریخ شیعه یادآور شد که سبکتگین زیارتگاه علی بن موسی الرضا (ع) را تخریب کرده بود، اما محمود غزنوی آن را دوباره بازسازی نمود. 

در ادامه به نقل از «ابن حبان بستی» از رجال‌شناسان مشهور اهل سنت و شاگرد نسائی، افزود که بستی گفته است: هرگاه مشکلی برایم پیش می‌آمد، به زیارت علی بن موسی‌ الرضا (ع) در توس می‌رفتم و حاجت می‌خواستم.