به گزارش روابط عمومی حوزه هنری، نزدیک به دوماه پیش، در آیین رونمایی از کتاب «قندیل»، شهید سید اسماعیل خطیب وزیر اطلاعات حضور داشت.  حضور او در این برنامه بیش از آنکه یک مأموریت اداری تلقی شود، جلوه‌ای از نگاه فرهنگی او به جهان پیرامون بود؛ نگاهی که فرهنگ را نه یک ابزار، بلکه «ریشه در فطرت انسان» می‌دانست.

خطیب در این مراسم، با تأکید بر همین نگاه بنیادین گفت: «فرهنگ ریشه در فطرت انسان دارد و هر جامعه‌ای که از فرهنگی اصیل، عمیق و بالنده برخوردار باشد، مسیر رشد و کمال خود را از درون تعریف می‌کند.» این جمله، شاید خلاصه‌ای از جهان‌بینی او باشد؛ نگاهی که توسعه را از درون فرهنگ می‌فهمد، نه از سیاست.

او فرهنگ را عامل تشخیص مسیر در میان پیچیدگی‌های جهان معاصر می‌دانست و معتقد بود انسانِ برخوردار از هویت فرهنگی، می‌تواند در میان تحولات، جایگاه خود را پیدا کند و انتخابی آگاهانه داشته باشد. از نظر او، فرهنگ حتی توانایی سامان‌دهی به اعتراض‌ها، تفاوت‌های نسلی و تنوع‌های اجتماعی را نیز دارد؛ نگاهی که فرهنگ را به یک عنصر راهبردی بدل می‌کند، نه صرفاً تزئینی.

در بخش دیگری از سخنانش، با اشاره به تنوع قومی و فکری در ایران، بر نقش «فرهنگ مشترک» در ایجاد انسجام تأکید کرد؛ انسجامی که نه با اجبار، بلکه از مسیر نهادینه شدن اخلاق و فرهنگ شکل می‌گیرد و ماندگار می‌شود.

اما شاید مهم‌ترین بخش نگاه او، توجه به نقش فعالان فرهنگی بود؛ جایی که گفت: «کسانی که با اندیشه، قلم، هنر و خلاقیت فرهنگی به تولید معنا می‌پردازند، راهبران مسیر هویت، اتحاد و انسانیت‌اند و کتاب، فیلم، تصویر و شعر می‌توانند انسان را به سمت آگاهی و کمال هدایت کنند.» تعبیری که نشان می‌دهد او، هنرمند و نویسنده را در خط مقدم شکل‌دهی به جامعه می‌دید.

خطیب در بخش دیگری از سخنانش که امروز برای ما به جا مانده است و می‌تواند چراغ راه آینده باشد، با اشاره به تجربه تاریخی ملت ایران گفت: بررسی تاریخ این سرزمین نشان می‌دهد که بارها ظلم‌هایی با نام آزادی و حقوق بشر بر این ملت تحمیل شده است. با این حال، دشمنان ایران به‌خوبی می‌دانند که تا زمانی که ملت ایران متحد و یکپارچه باقی بماند، هیچ فشار، تهدید یا سناریوسازی ساختگی نمی‌تواند این کشور را به زانو درآورد.

مرور این سخنان، بیش از هر چیز، یک نکته را یادآوری می‌کند؛ برای او، فرهنگ نه یک حوزه فرعی، بلکه میدان اصلی شکل‌گیری هویت، مقاومت و آینده بود. حضوری که آن روز در یک مراسم کتاب رقم خورد، حالا بیش از پیش، به‌عنوان نشانه‌ای از همین باور عمیق قابل بازخوانی است.