به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، دوازدهمین جلسه از سلسلهنشستهای «بازار شکرفروشان» به همت مرکز آفرینشهای ادبی حوزه هنری و با موضوع بازخوانی قصههای پیامبران در متون کهن فارسی، عصر چهارشنبه ۱۷ دیماه ۱۴۰۴ با حضور سیدعلی میرفتاح در سالن سلمان هراتی حوزه هنری برگزار شد.
سیدعلی میرفتاح در این نشست، سخنان خود را به بررسی مفهوم «نسناس» اختصاص داد و گفت: ما واژه «ناس» را به معنای مردم داریم و در کنار آن دو تعبیر هموزن وجود دارد؛ یکی «خناس» و دیگری «نسناس». نسناس در قرآن نیامده است و خناس به لحاظ لغوی موجودی شبیه جن تلقی میشود، اما نسناس در برابر ناس قرار میگیرد. ناس از ریشه «انس» گرفته شده و انسان موجودی است که زود انس و الفت میگیرد و به زندگی اجتماعی نیاز دارد. برخی نیز ریشه انسان را از «نسیان» دانستهاند که بیشتر تعبیر ذوقی است و مبنای علمی ندارد.
وی با اشاره به روایتهای اسطورهای و مذهبی درباره نسناس افزود: نسناس نوعی آدمیزاد است که انسان نمیتواند با او پیوند برقرار کند. این روایتها بیشتر جنبه اسطورهای دارند و با روایتهای تاریخی تمدن متفاوتاند، هرچند گاهی ممکن است میان اسطوره و واقعیت تاریخی نوعی همپوشانی وجود داشته باشد.
میرفتاح در ادامه به مفهوم «انسانزدایی» در تاریخ اشاره کرد و گفت: استعمارگران در دورههایی از تاریخ، با انسانزدایی از سیاهپوستان، آنان را برده میکردند و حتی گاه به عنوان موجوداتی شبیه نسناس معرفی میکردند که نسبتی با انسان ندارند.
وی همچنین به کتابی از هانا آرنت به نام «آیشمن در اورشلیم» اشاره کرد که در آن به نگاه غیرانسانی آیشمن و برخی نسبت به یهودیان پرداخته شده است.
این پژوهشگر سپس بخشهایی از کتاب «عجایبالمخلوقات و غرایبالموجودات» محمدابن محمود همدانی را با عنوان «عجایب نسناس» قرائت کرد و توضیح داد که در این روایتها، جهانگردان هنگام سفر به سرزمینهای دور، مردمانی با سبک زندگی متفاوت را دیو یا نسناس مینامیدند.
میرفتاح با اشاره به آیات قرآن درباره مسخ برخی از اقوام بنیاسرائیل به بوزینهها گفت: در میان مفسران درباره کیفیت این مسخ بحثهای فراوانی وجود دارد. در برخی از اقوام گذشته نیز باور بر این بود که میمونها و شامپانزهها ریشه انسانی دارند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به مفهوم غول و بحث درباره وجود یا عدم وجود آن پرداخت و تأکید کرد: عالم بسیار پیچیدهتر از آن است که صرفاً با نگاه مادی تحلیل شود. اگر چیزی را نمیدانیم، نباید آن را انکار کنیم. ندانستن، مجوز انکار نیست.
میرفتاح با اشاره به مفهوم «جام جهانبین» در متون کهن گفت: جام جهانبین چیزی جز کتاب نبود؛ ابزاری برای آگاهی از جهان. امروز موبایل نقش همان جام را برای ما ایفا میکند، اما مهم آن است که به دنبال ابزارهایی باشیم که واقعیت را همانگونه که هست به ما نشان دهند. پیامبر اکرم(ص) نیز در دعایی میفرمایند: «خدایا اشیا را آنگونه که هستند به من بنمایان.»
در پایان این نشست، سیدعلی میرفتاح برای تبرک مجلس، بخشهایی از زندگی پیامبر اکرم(ص) را از کتاب «سیرهالنبی» تألیف محمد بن اسحاق همدانی قرائت کرد.
بیشتر بخوانید:
نظر شما